29 stycznia jest 29. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 336 (w latach przestępnych 337) dni.

Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Wodnika.

edytuj Święta

• imieniny: Aniela, Bolesława, Bona, Ewangelina, Gildas, Ismena, Józef, Konstancjusz, Maur, Papiasz, Sabrina, Sulpicja, Sulpicjusz, Waleriusz, Wielisława, Zdziesław, Zdzisław i Żelisław.
• Nepal – Dzień Męczenników
• wspomnienia i święta w Kościele katolickim^[1],^[2], obchodzą:
  • św. Aniela Merici
  • bł. Bolesława Lament
  • św. Józef Freinademetz (prezbiter)

edytuj Wydarzenia w Polsce

• 1402 – odbył się ślub Władysława II Jagiełły z Anną Cylejską.
• 1655 – początek 4-dniowej bitwy pod Ochmatowem; siły polsko-tatarskie pobiły połączone wojska rosyjsko-kozackie.
• 1770 – konfederaci barscy ponieśli klęskę pod Kcynią w bitwie z Rosjanami.
• 1774 – została założona loża wolnomularska Karola pod Trzema Hełmami.
• 1829 – został utworzony Bank Polski Królestwa Polskiego.
• 1831 – powstanie listopadowe: Sejm powołał Rząd Narodowy.
• 1913 – w Warszawie został otwarty Teatr Polski.
• 1919 – polsko-czechosłowacka wojna graniczna: rozpoczęła się bitwa pod Skoczowem.
• 1944 – II wojna światowa:
  • Czarna Tarnowska: oddział AK "Błyskawica" dokonał nieudanego zamachu na jadącego pociągiem do Lwowa gubernatora Hansa Franka. W akcji zginęło 17 Niemców.
  • doszło do masakry w Koniuchach.
• 1945 – II wojna światowa: rozpoczęły się walki o przełamanie Wału Pomorskiego i bitwa pod Raciborzem.
• 1946 – powstało przedsiębiorstwo rybołówstwa dalekomorskiego Dalmor.
• 1955 – otwarto Dom Towarowy Okrąglak w Poznaniu.
• 1985 – Polska ratyfikowała umowę o głównych drogach ruchu międzynarodowego.
• 1990 – po raz ostatni wyprowadzono sztandar Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Oznaczało to jej samorozwiązanie.
• 1997 – Stanisław Lem został Honorowym Obywatelem Miasta Krakowa.
• 1998 – ukazał się pierwszy numer Naszego Dziennika.
• 2002 – został zarejestrowany Związek Kontroli Dystrybucji Prasy.

edytuj Wydarzenia na świecie

Bitwa pod Brienne (1814) na litografii Jeana Baptiste'a Madou

  Wikimedia Commons ma zbiór multimediów związany z tematem:
29 stycznia

•  904 – Sergiusz III został papieżem.
• 1258 – Mongołowie rozpoczęli oblężenie Bagdadu.
• 1595 – premiera sztuki Williama Shakespeare'a Romeo i Julia.
• 1676 – Fiodor III Aleksiejewicz został carem Rosji.
• 1814 – bitwa pod Brienne; wojska napoleońskie pokonały wojska pruskie i rosyjskie.
• 1845 – pierwsza publikacja Kruka autorstwa Edgara Allana Poego.
• 1849 – odbyły się pierwsze wybory powszechne w historii Państwa Kościelnego.
• 1853 – odbył się ślub cywilny Napoleona III Bonaparte i Eugenii de Montijo.
• 1856 – w Wielkiej Brytanii ustanowiony został Krzyż Wiktorii.
• 1861 – Kansas został przyjęty do Unii jako 34. stan.
• 1863 – wojny z Indianami: armia amerykańska dokonała masakry Szoszonów nad Bear River.
• 1877 – na wyspie Kiusiu wybuchło powstanie Satsuma; bunt byłych samurajów przeciw nowemu rządowi cesarza Meiji.
• 1886 – Karl Benz opatentował swój pierwszy automobil.
• 1916 – I wojna światowa: niemieckie sterowce dokonały pierwszego bombardowania Paryża.
• 1918 – miała miejsce bitwa pod Krutami.
• 1919:
  • Roman Dmowski – przewodniczący Polskiego Komitetu Narodowego – przedstawił na konferencji w Paryżu polskie postulaty odnośnie granicy polskiej po I wojnie światowej.
  • Stany Zjednoczone jako pierwszy kraj na świecie uznały niepodległość Polski.
• 1929 – Lew Trocki został wydalony z ZSRR.
• 1933 – prezydent Niemiec Paul von Hindenburg mianuje Adolfa Hitlera kanclerzem.
• 1936 – we Vlissingen zawarto umowę na budowę w Holandii okrętów podwodnych ORP Orzeł i ORP Sęp.
• 1942 – Ekwador i Peru popisały w Rio de Janeiro traktat pokojowy, kończący wojnę o roponośne tereny w Amazonii.
• 1942 – w Teheranie podpisano układ brytyjsko-irańsko-radziecki o przystąpieniu Iranu do koalicji antyniemieckiej.
• 1964 – rozpoczęły się IX Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Innsbrucku.
• 1966 – państwa członkowskie Wspólnot Europejskich zawarły tzw. kompromis luksemburski.
• 1967 – premiera filmu Noc generałów.
• 1986 – Yoweri Museveni został prezydentem Ugandy.
• 1989 – Węgry jako pierwszy kraj bloku wschodniego nawiązały stosunki dyplomatyczne z Koreą Południową.
• 1994 – Abdul Majid al Qa'ud został premierem Libii.
• 1996 – prezydent Jacques Chirac ogłosił definitywne zakończenie francuskiego programu prób jądrowych.
• 1996 – spłonął Teatro la Fenice w Wenecji.
• 2001 – chilijski dyktator Augusto Pinochet został oskarżony o zbrodnie dokonane podczas swoich rządów i osadzony w areszcie domowym.
• 2002 – w dorocznym orędziu o stanie państwa prezydent George W. Bush zaliczył Iran, Irak i Koreę Północną do tzw. "osi zła".
• 2004 – 10 osób zginęło, a 50 zostało rannych w wyniku samobójczego zamachu bombowego na autobus w Jerozolimie.
• 2006 – Tarja Halonen wygrała po raz drugi wybory prezydenckie w Finlandii.
• 2008 – planetoida 2007 TU₂₄ minęła Ziemię w odległości 554 110 km.

edytuj Urodzili się

• 1499 – Katarzyna Luter, niemiecka reformatorka, żona Marcina Lutra (zm. 1552)
• 1584 – Fryderyk Henryk Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (zm. 1647)
• 1717 – Jeffrey Amherst, brytyjski oficer, gubernator generalny Brytyjskiej Kanady (zm. 1797)
• 1737 – Thomas Paine, amerykański pisarz, myśliciel, ojciec-założyciel Stanów Zjednoczonych (zm. 1809)
• 1749 – Chrystian VII Oldenburg, król Danii i Norwegii (zm. 1808)
• 1773 – Friedrich Mohs, niemiecki fizyk, chemik (zm. 1839)
• 1782 – Daniel Auber, francuski kompozytor (zm. 1871)
• 1810 – Ernst Eduard Kummer, niemiecki matematyk (zm. 1893)
• 1843 – William McKinley, amerykański polityk, prezydent USA (zm. 1901)
• 1846 – Karol Olszewski, polski fizyk, chemik (zm. 1915)
• 1856 – Aleksander Brückner, polski filolog, historyk kultury (zm. 1939)
• 1860 – Antoni Czechow, rosyjski pisarz (zm. 1904)
• 1864 – Franciszek Nowicki, polski poeta, taternik, projektodawca Orlej Perci (zm. 1935)
• 1866 – Romain Rolland, francuski pisarz, laureat Nagrody Nobla (zm. 1944)
• 1867 – Vicente Blasco Ibáñez, hiszpański pisarz (zm. 1928)
• 1876 – Adam Grzymała-Siedlecki, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny, tłumacz (zm. 1967)
• 1880 – W.C. Fields, amerykański aktor (zm. 1946)
• 1882 – Tadeusz Makowski, polski malarz (zm. 1932)
• 1889 – Jan Piwowarczyk, polski teolog, publicysta, założyciel Tygodnika Powszechnego (zm. 1959)
• 1893 – Wacław Jędrzejewicz, polski polityk, minister (zm. 1993)
• 1893 – Roman Umiastowski, polski wojskowy, teoretyk i historyk wojskowości, pisarz, szef propagandy Sztabu Naczelnego Wodza (zm. 1982)
• 1895 – Franciszek Jedwabski, polski duchowny katolicki, biskup poznański (zm. 1975)
• 1910 – Bogusław Kożusznik, polski lekarz, profesor, działacz polityczny i społeczny (zm. 1996)
• 1912 – Mieczysław Kościelniak, polski malarz, grafik (zm. 1993)
• 1913 – Victor Mature, amerykański aktor (zm. 1999)
• 1918 – John Forsythe, amerykański aktor (zm. 2010)
• 1923 – Paddy Chayefsky, amerykański pisarz, scenarzysta filmowy (zm. 1981)
• 1923 – Ivo Robić, chorwacki piosenkarz (zm. 2000)
• 1924 – Jacek Nieżychowski, polski aktor, artysta kabaretowy, dziennikarz (zm. 2009)
• 1924 – Luigi Nono, włoski kompozytor (zm. 1990)
• 1926 – Bob Falkenburg, amerykański tenisista
• 1926 – Abdus Salam, pakistański fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1996)
• 1929 – Elio Petri, włoski reżyser filmowy (zm. 1982)
• 1930 – Jerzy Szopa, polski polityk, minister żeglugi (zm. 1990)
• 1931 – Marek Kabat, polski polityk
• 1931 – Ferenc Mádl, węgierski polityk, prezydent Węgier
• 1931 – Włodzimierz Scisłowski, polski satyryk, autor tekstów piosenek (zm. 1994)
• 1932 – Kazimierz Działocha, polski prawnik, sędzia Trybunału Konstytucyjnego, senator RP, poseł na Sejm RP
• 1932 – Tommy Taylor, brytyjski piłkarz, ofiara katastrofy lotniczej w Monachium (zm. 1958)
• 1933 – Sacha Distel, francuski piosenkarz, gitarzysta (zm. 2004)
• 1936 – Włodzimierz Olszewski, polski reżyser filmowy
• 1940 – Katharine Ross, amerykańska aktorka
• 1941 – Henryk Apostel, polski piłkarz, trener piłkarski, reprezentant Polski, selekcjoner reprezentacji Polski
• 1942 – Arnaldo Tamayo Méndez, kubański kosmonauta
• 1944 – Steve Reid, amerykański perkusista jazzowy (zm. 2010)
• 1945 – Józef Przybyła, polski skoczek narciarski, olimpijczyk (zm. 2009)
• 1945 – Tom Selleck, amerykański aktor
• 1947 – Linda B. Buck, amerykańska biolog, laureatka Nagrody Nobla
• 1947 – David Byron, brytyjski wokalista zespołu Uriah Heep (zm. 1985)
• 1948 – Halina Golanko, polska modelka, aktorka
• 1948 – Mamoru Mohri, japoński astronauta
• 1948 – Marc Singer, kanadyjski aktor
• 1950 – Jody Scheckter, południowoafrykański kierowca wyścigowy Formuły 1, mistrz świata
• 1951 – Jewhen Kusznariow, ukraiński ekonomista, polityk (zm. 2007)
• 1952 – Tommy Ramone, amerykański muzyk zespołu Ramones
• 1953 – Peter Baumann, niemiecki muzyk zespołu Tangerine Dream
• 1953 – Louie Perez, meksykański perkusista zespołu Los Lobos
• 1954 – Oprah Winfrey, amerykańska prezenterka telewizyjna
• 1955 – Jan Pospieszalski, polski gitarzysta, wokalista, kompozytor, publicysta, dziennikarz
• 1956 – Jan Jakub Kolski, polski reżyser filmowy
• 1957 – Grażyna Miller, polska poetka, tłumacz, krytyk literacki
• 1960 – Gia Carangi, modelka
• 1961 – Ireneusz Bruski, polski duchowny katolicki, prawnik, dziennikarz, publicysta
• 1961 – Eddie Jackson, amerykański basista zespołu Queensryche
• 1962 – Olga Tokarczuk, polska pisarka
• 1962 – Nicholas Turturro, amerykański aktor
• 1966 – Romário, brazylijski piłkarz
• 1966 – Zbigniew Wąsiel, polski rzeźbiarz
• 1968 – Edward Burns, amerykański aktor, reżyser filmowy
• 1970 – Heather Graham, amerykańska aktorka
• 1970 – Rajyavardhan Singh Rathore, indyjski sportowiec (strzelectwo)
• 1972 – Artur Zirajewski, polski przestępca (zm. 2010)
• 1973 – Maciej Kurzajewski, polski dziennikarz
• 1975 – Sara Gilbert, amerykańska aktorka
• 1978 – Jarosław Kuźniar, polski dziennikarz
• 1978 – Martin Schmitt, niemiecki skoczek narciarski
• 1979 – Daniel Wieleba, aktor filmowy i teatralny, prezenter telewizyjny
• 1980 – Ivan Klasnić, chorwacki piłkarz, reprezentant Chorwacji
• 1980 – Paweł Maciejewicz, polski siatkarz
• 1980 – Jan Matura, czeski skoczek narciarski
• 1981 – Jonny Lang, amerykański gitarzysta i wokalista bluesowy
• 1982 – Adam Lambert, amerykański piosenkarz
• 1982 – Agnieszka Kawiorska, polska aktorka
• 1985 – Isabel Lucas, australijska aktorka

edytuj Zmarli

• 1119 – Gelazjusz II, papież (ur. 1058)
• 1180 – Sobiesław II, książę Czech (ur. 1128)
• 1342 – Ludwik de Burbon, książę Bourbon, protoplasta dynastii Burbonów (ur. 1279)
• 1430 – Andriej Rublow, święty prawosławny, rosyjski malarz, twórca ikon (ur. ok. 1360)
• 1601 – Ludwika Lotaryńska, królowa Francji (ur. 1553)
• 1608 – Fryderyk I Wirtemberski, książę Wirtembergii (ur. 1557)
• 1676 – Aleksy I Romanow, cesarz Rosji (ur. 1629)
• 1730 – Piotr II Romanow, cesarz Rosji (ur. 1715)
• 1743 – André Hercule de Fleury, francuski duchowny katolicki, kardynał, pierwszy minister króla Francji (ur. 1653)
• 1763 – Louis Racine, francuski poeta (ur. 1692)
• 1820 – Jerzy III, król Wielkiej Brytanii (ur. 1738)
• 1870 – Leopold II Habsburg-Lotaryński, wielki książę Toskanii (ur. 1797)
• 1899 – Alfred Sisley, angielski malarz (ur. 1839)
• 1906 – Chrystian IX, król Danii (ur. 1818)
• 1911 – Wacław Nałkowski, polski geograf, publicysta (ur. 1851)
• 1912 – Bronisław Markiewicz, polski duchowny katolicki, pedagog (ur. 1842)
• 1913 – Władysław Bełza, polski poeta, publicysta, autor katechizmu polskiego dziecka (ur. 1847)
• 1917 – Władysław Biegański, polski lekarz, filozof, logik (ur. 1857)
• 1918 – Jan August Kisielewski, polski dramatopisarz, teatrolog, krytyk teatralny (ur. 1876)
• 1934 – Fritz Haber, niemiecki chemik (ur. 1868)
• 1946 – Sidney Jones, angielski kompozytor (ur. 1861)
• 1946 – Bolesława Lament, błogosławiona, polska zakonnica, założycielka Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Świętej Rodziny (ur. 1862)
• 1948 – Tomisław II, włoski arystokrata, król Chorwacji (ur. 1900)
• 1962 – Fritz Kreisler, austriacki skrzypek, kompozytor (ur. 1875)
• 1963 – Robert Frost, amerykański poeta (ur. 1874)
• 1963 – Adam Krzyżanowski, polski prawnik, ekonomista, historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego (ur. 1873)
• 1964 – Alan Ladd, amerykański aktor (ur. 1913)
• 1965 – Michał Spisak, polski kompozytor (ur. 1914)
• 1967 – Adam Grzymała-Siedlecki, polski pisarz, krytyk literacki i teatralny, tłumacz (ur. 1876)
• 1969 – Allen Dulles, amerykański prawnik, dyplomata, dyrektor CIA (ur. 1893)
• 1970 – Lawren Harris, kanadyjski malarz (ur. 1885)
• 1978 – Stanisław Dygat, polski pisarz (ur. 1914)
• 1987 – Longin Cegielski, polski polityk, wicepremier (ur. 1920)
• 1989 – Morton Da Costa, amerykański reżyser filmowy (ur. 1914)
• 1991 – Yasushi Inoue, japoński pisarz (ur. 1907)
• 1992 – Willie Dixon, amerykański muzyk bluesowy (ur. 1915)
• 1994 – Ulrike Maier, austriacka narciarka alpejska, mistrzyni świata (ur. 1967)
• 1995 – Mark Cullingham, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1941)
• 2000 – Hannes Schmidhauser, szwajcarski aktor, reżyser filmowy (ur. 1926)
• 2002 – Harold Russell, kanadyjski aktor (ur. 1914)
• 2004 – Janet Frame, nowozelandzka pisarka (ur. 1924)
• 2004 – Mary Margaret Kaye, brytyjska pisarka (ur. 1908)
• 2005 – Eric Griffiths, walijski gitarzysta zespołu The Quarrymen (ur. 1940)
• 2005 – Ephraim Kishon, izraelski pisarz (ur. 1924)
• 2006 – Nam June Paik, amerykański artysta pochodzenia koreańskiego, pionier sztuki wideo (ur. 1932)
• 2007 – Lajos Illés, węgierski muzyk zespołu Illés (ur. 1942)
• 2008 – Leszek Owsiany, polski lotnik, porucznik pilot Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie, weteran II wojny światowej (ur. 1919)
• 2008 – Margaret Truman, amerykańska pisarka (ur. 1924)
• 2009 – Hélio Gracie, twórca brazylijskiego jiu-jitsu (ur. 1913)
• 2009 – John Martyn, brytyjski piosenkarz, gitarzysta (ur. 1948)
• 2010 – Jewgienij Agranowicz, rosyjski kompozytor, bart, pisarz, poeta, scenarzysta (ur. 1918)
• 2010 – Mlungisi Dlamini, południowoafrykański bokser, mistrz świata (ur. 1982)

Przypisy